Nedir.Org *
admin

Hece Nedir

Resim Ekle Dosya Ekle Video Ekle Soru Sor Bilgi Ekle

Sözlükte Hecenin Tanımı

1. Bir solukta çıkarılan ses veya ses birliği, seslem: Okumak sözünde üç hece vardır.
2. ed. Hece ölçüsü: “Oyunlar aruz ve hece olmak üzere iki kesime ayrılmıştı.” -M. And.
3. Nice.
4. Kelimeyi meydana getiren boğumlardan her biri, ki en az bir açınıktan ve bazen bir açınıkla birlikte bir arada söylenebilen birkaç abanıktan ibarettir. Hecede yer alan açınığa veya bazı dillerde kimi vakit selenliye HECE ÖZEĞİ veya DORUĞU, bazen de HECELİKLİ SESLİK (Centre ou sommet de la syllabe, Phonème syllabant) denir. AÇIK HECE (Syllabe ouverte) sonu agınık, KAPALI HECE (Syllabe fermée) de sonu abanık olan hecedir.
5. Bir solukta çıkarılan ses veya ses birliği: Ah, oh, bak, üst, alt, kalk, dört, oda (o-da) , üzüm (ü-züm) , araba (a-ra-ba) , kelebek (ke-le-bek) , kanatlarını (ka-nat-la-rı-nı) vb.
6. Bir nefes hamlesi içinde çıkan, tek bir ses veya ses grubundan oluşan, yalnız başına kelime olabilen veya kelime oluşumunda görev alabilen ses birliği, Türkçenin kök kelimeleri genellikle tek hecelidir: O teklik 3. şahıs zamiri, üz- «üzmek», al- «almak»; bu, şu; yüz- «yüzmek» süz- «süzmek»; alp «alp, yiğit», art, ant; kurt, yurt, sarp, tar-; ya-pı tar-tı vb.
7. (Divan edebiyatı terimi) Hicvin başka bir adı.
8. Mezar taşı.

Hece Nedir

Ağzımızın bir hareketiyle çıkan seslere HECE denir. Her hecede mutlaka bir ünlü harf bulunur. Bir kelimedeki hece sayısını ünlü harfleri sayarak belirleyebiliriz. Türkçemizdeki 6. çeşit hece vardır. Kelimeler hecelerden, heceler harflerden meydana gelir. A, E, I, İ, O, Ö, U, Ü derken ağzımızı bir kez açıp kapatıyoruz. Aynı şekilde "al, bal, çal, kol, il, öl..." derken ağzımızı bir kez açıp kapatıyoruz.

Örnek:
Üzgünüm = Üz - gü - nüm 3 ünlü harf olduğu için 3 hecelidir.

Hece Çeşitleri

Türkçede heceyi oluşturan seslerin sayısına ve bu seslerin hecedeki yerine göre altı çeşit hece vardır:
 * Bir ünlüden oluşanlar: a, e, ı, i, o, ö, u, ü
 * Bir ünlü + bir ünsüz: ak, ek, uç
 * Bir ünsüz + bir ünlü: bu, şu, se
 * Ünsüz + ünlü + ünsüz: taş, tek, lık
 * Ünlü + ünsüz + ünsüz: üst, alt
 * Ünsüz + ünlü + ünsüz + ünsüz: Yurt, terk, sarp
 
Bir hece sesli harfle biterse böyle hecelere açık hece, sessiz harfle biterse kapalı hece denir.
 
Örnek:
Ka-lem (Ka - açık hece, lem - kapalı hece)
A-ta-türk (A - açık hece, ta - açık hece, türk - kapalı hece)
 
Yabancı dilden gelen kelimelerde ise farklı tip heceler bulunabilir:
iki sessiz, bir sesli, bir sessiz harften oluşan hece : tren, tram-vay

Açık ve Kapalı Hece Nedir

Bir hece sesli harfle biterse böyle hecelere açık hece, sessiz harfle biterse kapalı hece denir. Aşağıda size açık ve kapalı hece örnekleri verirsem konuyu daha iyi anlarsınız diye düşünüyorum.

Açık ve Kapalı Hece Örnekleri

Ka-lem (Ka - açık hece , lem - kapalı hece )
A-ta-türk (A - açık hece , ta - açık hece , türk - kapalı hece )

Bir hece sesli harfle biterse böyle hecelere açık hece, sessiz harfle biterse kapalı hece denir. Başka bir tanımla açık hece; tek bir sesli harften meydana gelen veya sesli harfle biten hecelere denir. Daha çok aruz vezninde nokta ile gösterilen kısa heceler için kullanılan bir ifadedir. Aruz vezninde bu heceler ancak üzerlerinde veya altlarında çizgi bulunduğu takdirde kapalı hece muamelesi görür ve çizgi ile gösterilirler.

Örneğin : a-na-do-lu, a-şı-la-ma gibi. ( * Bu heceler sesli harfle bittikleri için açık hecedir.)

Anlatımlı Örnek:
Otobüs kelimesi hecelerine O-to-büs şeklinde bölünür. Bu kelimenin (o) ve (to) heceleri sesli harflerle bittikleri için açık hece adını alırlar. (büs) hecesi ise sessiz harfle bittiği için, kapalı hece, yani uzun hece olarak değerlendirilir.

Arapça ve farsça’da ise sözcüklerde sesli harflerle yazılmayıp hareke ile gösterilen kısa hecelere verilen isim.

Örneğin : ka-de-me, ha-se-ne gibi.

* Aruz vezninde bütün açık heceler kısa hece olarak kabul edilir.

Hece Vezni (Hece Ölçüsü) Nedir

1. Şiirde mısralar arası hece sayısı eşitliğine dayanır.

2. Türkçe kelimelerde hemen hemen bütün heceler eş değerde söylenir. Hecelerde kalınlık, incelik, uzunluk, kısalık farkı gözetilmez. Bu bakımdan hece ölçüsü Türk dilinin yapısına da en uygun ölçüdür.

3. Milli ölçümüzdür.

4. Hece ölçüsüne parmak hesabı da denilir.

5. Hece ölçüsü, Türk edebiyatının başlangıcından bu yana kullanılmıştır. İslamiyetten sonra Divan edebiyatında aruz ölçüsü kullanılırken, Halk edebiyatında hece ölçüsü kullanılmaya devam etmiştir. .

6. Hece ölçüsünün “hece sayısı” ve “duraklar” olmak üzere iki temel özelliği vardır.

a. Hece Sayısı: Hece ölçüsüyle yazılmış bir şiirin bütün mısralarında eşit sayıda bulunur. Hece sayısı aynı zamanda o şiirin kalıbı demektir.

Bu va tan top ra ğın ka ra bağ rın da
Sı ra dağ lar gi bi du ran la rın dır
Bir ta rih bo yun ca o nun uğ run da
Ken di ni ta ri he ve ren le rin dir

Bu dörtlükteki bütün dizeler 11 heceden oluşmaktadır. Dolayısıyla bu şiir Hece ölçüsünün 11’li kalıbıyla yazılmıştır.

Bu da ğı a şam de dim
A şam do la şam de dim
Bir ha yır sız yâr i çin
Her ke se pa şam de dim

Bu dörtlük 7’li hece kalıbıyla yazılmıştır.

Baş ka sa nat bil me yiz, kar şı mız da du rur ken
Söy len me miş bir ma sal gi bi A na do lu’muz
Bu şiir Hece Ölçüsünün 14’lü kalıbıyla yazılmıştır.

b. Durak: Hece ölçüsüyle yazılan şiirlerde, ahengi artırmak amacıyla mısralar belli yerlerinden ayrılır. Bu ayrım yerlerine durak (durgunlanma) denir.
1. Durak, ahenk sağlayan bir çeşit ses kesimidir.
2. Sözün gidişi zorlanmadan şiir okuyucusuna bir nefes payı bırakılmıştır.
3. Duraklarda kelimelerden ortalarından bölünemez. İyi bir durakta kelime mutlaka bitmiştir.
Not: Bir şiirde, bütün dizelerin durakları aynı olabileceği gibi, belli dizelerde farklı duraklar da kullanılabilir. Bir şiirin her dizesinde farklı duraklar kullanılmışsa, o şiir duraksız kabul edilir.
4. Hece ölçüsünde ikili, üçlü, dörtlü, beşli, altılı duraklar kullanılmıştır.

Kalıplar:
1. Hece ölçüsüyle yazılmış bir şiirde, bir mısradaki hece sayısı o şiirin kalıbıdır.
2. Hece ölçüsünde “ikili” den “yirmili” ye kadar kalıp vardır.
3. Türk şiirinde en çok kullanılan kalıplar yedili, sekizli, onbirli, ondörtlü kalıplardır.

Yedili kalıp:
Giderim-/yolum yaya 3+4=7’li hece ölçüsü
Cemâlin-/benzer aya
Eridim-/hayal oldum
Günleri-/saya saya

Sekizli kalıp:
Gel dilberim-/kan eyleme 4+4=8’li hece ölçüsü
Seni kandan-/ sakınırım
Doğan aydan / esen yelden
Seni gülden / sakınırım
Âşık Ömer

Hece ölçüsünün on birli kalıbı:
İptida Bağdad’a / sefer olanda 6+5=11’li hece ölçüsü
Atladı hendeği / geçti Genç Osman
Vuruldu sancaktar / kaptı sancağı
İletti, bedene / dikti Genç Osman
Kayıkçı Kul Mustafa

Başka sanat bilmeyiz / karşımızda dururken
Söylenmemiş bir masal / gibi Anadolu’muz 7+7=14’lü hece ölçüsü.
Arkadaş, biz bu yolda/ türküler tuttururken
Sana uğurlar olsun / ayrılıyor yolumuz
Faruk Nafiz Çamlıbel

Duraksız şiir: (Hece ölçüsünün on birli kalıbı):
Bir düşünsen, yarıyı geçti ömrüm 11
Gençlik böyledir işte, gelir gider; 11
Ve kırılır sonra kolun kanadın; 11
Koşarsın pencereden pencereye 11
Cahit Sıtkı Tarancı

Yukarıdaki dörtlüğü oluşturan bütün dizelerdeki hece sayısı 11’dir. Fakat bütün dizelerde duraklar aynı yerde değildir. Kelimeler ortadan bölünemeyeceğine göre bu dörtlüğü duraksız kâbul etmek zorundayız. Bu durumda yukarıdaki şiir hece ölçüsünün 11’li kalıbıyla ve duraksız olarak yazılmıştır diyebiliriz

Hece Resimleri

  • 0
    Hece Nedir ? Hece Çeşitleri Nelerdir? 10 ay önce

    Hece Nedir ? Hece Çeşitleri Nelerdir?

Hece Sunumları

Hece Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Hece Ek Bilgileri

  • 0
    4 ay önce

    Hece Nedir?
    Bir solukta çıkarılan ses veya ses birliği, seslem


Sende Bilgi Ekle

Bu yazının geliştirilmesine yardımcı ol.

Yazı İşlemleri
İlgili Yazılar
01 | Açık Hece
02 | Kapalı Hece
03 | Hece
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)
Facebook Grubumuz

Birşey Unutmadın mı ?

Bizi sonra tekrar bulmak için sitemizi aşağıdan beğenmelisin